ابزارهای خانکشی یا بروچینگ (Broaching) ابزارهایی هستند که در صنعت قطعه سازی برای ایجاد اشکال پیچیده، شیارها، سوراخها و پروفیلهای دقیق در قطعات فلزی و گاهی غیر فلزی استفاده میشوند. این ابزارها با استفاده از فرآیند خانکشی (Broaching) که یک نوع فرآیند ماشینکاری است، به کار میروند.
فرآیند خانکشی
در فرآیند خانکشی، ابزار خانکشی که دارای مجموعهای از دندانههای برنده با اندازههای مختلف است، به صورت خطی یا دورانی بر روی قطعه کار حرکت میکند و به تدریج مواد را برش میدهد تا شکل مورد نظر ایجاد شود. این فرآیند معمولاً برای تولید قطعات با دقت بالا و کیفیت سطح خوب استفاده میشود.
انواع ابزارهای خانکشی
ابزارهای خانکشی بر اساس نوع کاربرد و شکل قطعه کار به انواع مختلفی تقسیم میشوند:
-
ابزارهای خانکشی داخلی (Internal Broaches): این ابزارها برای ایجاد اشکال داخلی مانند سوراخهای چند ضلعی، شیارها، هزار خارها و پروفیلهای پیچیده در داخل قطعات استفاده میشوند.
-
ابزارهای خانکشی خارجی (External Broaches): این ابزارها برای ایجاد اشکال خارجی مانند دندانههای چرخ دنده، پروفیلهای خاص و سطوح صاف بر روی قطعات استفاده میشوند.
-
ابزارهای خانکشی یونیورسال (Universal Broaches): این ابزارها برای ایجاد اشکال مختلف در داخل و خارج قطعات استفاده میشوند و قابلیت تعویض دندانهها را دارند.
-
ابزارهای خانکشی تخصصی (Special Broaches): این ابزارها برای کاربردهای خاص و اشکال پیچیده طراحی و ساخته میشوند.
جنس ابزارهای خانکشی
ابزارهای خانکشی معمولاً از جنس فولادهای تندبر (HSS) یا کاربید تنگستن ساخته میشوند. انتخاب جنس ابزار بستگی به نوع قطعه کار، جنس آن و میزان سختی آن دارد.
کاربردهای ابزارهای خانکشی
ابزارهای خانکشی در صنایع مختلفی از جمله خودروسازی، هوافضا، ماشین سازی، ابزارسازی و صنایع دفاعی کاربرد دارند. برخی از کاربردهای رایج آنها عبارتند از:
- تولید چرخ دندهها و قطعات گیربکس
- تولید شیارهای کلیدی در محورها و بوشها
- ایجاد پروفیلهای پیچیده مانند شکلهای چند ضلعی و پروفیلهای غیر مدور
- تولید قطعات دقیق در صنایع خودروسازی، هوافضا و صنایع دفاعی
مزایای استفاده از ابزارهای خانکشی
- دقت بالا در تولید قطعات
- کیفیت سطح خوب قطعات
- سرعت بالا در تولید انبوه
- قابلیت ایجاد اشکال پیچیده
معایب استفاده از ابزارهای خانکشی
- هزینه بالای ساخت ابزار
- نیاز به دستگاه خانکشی مخصوص
- محدودیت در تولید قطعات با اشکال بسیار پیچیده
در مجموع، ابزارهای خانکشی ابزارهای بسیار مهم و کارآمدی در صنعت قطعه سازی هستند که برای تولید قطعات دقیق و با کیفیت بالا در تیراژ بالا مورد استفاده قرار میگیرند.